Laboratorije
LABORATORIJA ZA SOLARNU ENEGRETIKU
Laboratorija za solarnu energetiku počela je sa radom u novembru 2012. godine instalacijom FN (fotonaponskog) postrojenja od 2kWp na zgradi Akademije nauka i umjetnosti Republike Srpske. FN postrojenje se sastoji od Invertora (SMA Sunny Boy 2000HF), FN modula koji su postavljeni na krovnu površinu zgrade ANURS i opreme za monitoring njemačkog proizvođača SMA(Web box, sa senzorima za mjerenje intenziteta sunčevog zračenja, temperaturte i vjetra). Sistem se sastoji od 8 solarnih modula od monokristalnog silicijuma pojedinačne snage od 260 Wp (HYM-260W, Seasun, Kina). Oprema za mjerenje strujno naponskih karakteristika solarnih panela PV - KLA i Mini PV KLA (Njemačka), Meteorološka stanica za mjerenje Meteoroloških parametara Davis Meteos Vantage Pro2 (USA), Uređaj za mjerenje sunčevog zračenja Piranometar Kipp Zonnen CP 21 (Njemačka), Eksperimentalni sistem različito orjentisanih solarnih polikistalnih panela (Sole, Njemačka) od 50W - Solar Box, Uređaji i softveri za automatsku kontrolu mjerenja pomoću PV KLA Solar Switch za mjerenje temperature različito orjentisanih solarnih panela Temp Logger, Dovoosni eksperimentalni fotonaponski sistem od 50Wp i sistem za kontrolu i mjerenje karakteristika solanih panela, Spektrometar OHSP350IR (Kina).
Sistem za kontrolu i mjerenje karakteristika solanih panela otvoren je u julu 2022. godine i u čijem sastavu je Konzolni sto sa LED modulima solarnih simulatora za ispitivanje karakteristika solarnih panela na standardnim uslovima sa pripadajućim softverom sa bazom podataka za arhiviranje i analizu mjerenja. Ovaj sistem jedinstven je po svojim karakteristikama i služiće se za mjerenje strujno naponskih karakteristika solarnih panela do najvećih dimenzija koje su danas u komercijalnoj primjeni. Biće moguće odrediti karakteristike novih solarnih panela i prije ugradnje u fotonapaonska postrojenja. Ovakav sistem omogućava i praćenje starenja panela tokom eksploatacije i eventualnu analizu finansijskih gubitaka proizvedenih istim. Sistemom je pomoću softvera i bazom podataka omogućena akvizicija, praćenje i arhiviranje svih potrebnih podataka dobijenih mjerenjem solarnih panela putem konzolnog stola, što u praksi znači da su dobijeni realni podaci i odstupanja o tome koliki prinos energije mogu dati novi paneli a koliki daju paneli koji su već instalirani, nezavisno o tome kakvu je deklaraciju dao proizvođač. Pomoću nedavno nabavljenog spetromektra putem projekta koje je finasiralo Ministarstvo civilnih poslaova BiH moguće je baždariti cijeli sistem a takođe i analizirati rad modula LED solarnih simulatora po IEC standardima.
Prvobitno je načinjen je i Solarni Atlas sa bazom podataka o meteorološkim i solarnim podacima za 20 gradova u Republici Srpskoj. Zatim je realizovan i Solarni Atlas sa bazom podataka sa još dodatnih 20 gradova/opština, a u toku je produžetak projekta na preostale gradove i opštine u Republici Srpskoj
Od početka rada laboratorije svi rezultati istraživanja su prezentovani, u vidu monografija te naučnih radova, na brojnim naučnim konferencijama u zemlji i inostranstvu. Objavljeno je ukupno 98 radova u deset godina rada laboratorije, realizovano 17 naučnih projekata iz ove oblasti, od toga 7 međunarodnih (4 UNESCO , 2 NT Slovenija i Crna Gora). Objavljeno je i 5 monografija a neki radovi su objavljeni i u časopisima sa impat faktorom u Thermal Science te Elsevier - Renewable & Sustainable Energy Reviews, Energy, Solar energy, Springer časopisima:
Budući pravci daljeg razvoja laboratorije su sertifikacija laboratorije za ispitivanje solarnih panela po međunarodnim standardima, te nabavka preostalih 5 modula LED solarnih simulatora za komletiranje sistema.
Kontinuirana je i uspješna saradnja sa kolegama iz solarne laboratorije PMF u Nišu, Tehničkog univerziteta u Gabrovu i Univerziteta u Ljubljani i Elektrotehničkog fakulteta u Banja Luci. Ministarstvo za naučnotehnološki razvoj, visoko obrazovanje i informaciono društvo Republike Srpske daje aktivnu podršku razvoju laoratorijije kroz projekte sufinansiranja opreme za rad laboratorije. Već drugu godinu, aktivnu podršku u vidu sufinansiranju projekta, Laboratorija je dobila od Ministarstva civilnih poslova Bosne i Hercegovine.
LABORATORIJA ZA ELEKTRONSKU MIKROSKOPIJU
Laboratorija za elektronsku mikroskopiju (donacija Univerziteta u Ljubljani) otvorena je 23. marta 2012. godine. Služi za naučno-istraživački rad u oblasti prirodnih, tehničkih i medicinskih nauka. Pomoću elektronskog mikroskopa Jeol T220, i naprašivača (Baltec SCD 050 Sputter Coater) koji su instalisani u laboratoriji, moguće je uvećanje uzoraka, kako čvrstih tako i fluidnih, do stotinu hiljada puta. Prednost elektronske mikroskopije u odnosu na svjetlosnu jeste u tome što doprinosi boljoj vidljivosti same strukture uzorka i na taj način omogućuje preciznija i detaljnija određivanja i mjerenja površinske građe materije.
Studenti svih ciklusa studija sa prirodno matematičkog, medicinskog, mašinskog i tehnološkog fakulteta, u okviru svojih istraživanja posmatraju uzorke i vrše analizu površinske strukture različitih materijala, a radovi su objavljeni na domaćim i međunarodnim naučnim konferencijama i skupovima. Istraživači koji su radili u laboratoriji već dvije godine dobijaju priznanja od Univerziteta kao najuspješniji istraživači čiji su radovi objavljeni u časopisima sa visokim IF.
GALERIJA FOTOGRAFIJA LABORATORIJE ZA ELEKTRONSKU MIKROSKOPIJU