Naučno-istraživački projekti

• Naučno-istraživački projekti odjeljenja prirodno-matematičkih i tehničkih nauka
• Naučno-istraživački projekti odjeljenja medicinskih nauka
• Naučno-istraživački projekti odjeljenja društvenih nauka
• Naučno-istraživački projekti odjeljenja književnosti i umjetnosti

• Početna
• Projekti i skupovi
• Naučno-istraživački projekti
• Naučno-istraživački projekti odjeljenja medicinskih nauka

Naučno-istraživački projekti odjeljenja medicinskih nauka su:

• Praćenje uticaja psihotraume u periodu rata na intima-medija kompleks kod mladih (Odjeljenje medicinskih nauka) projekat je koji je finansiralo Ministarstvo za naučnotehnološki razvoj, visoko obrazovanje i informaciono društvo Republike Srpske (2019‒2022). Ovaj projekat predstavlja nastavak prethodnog projekta ANURS-a Istraživanje postraumatskih prediktora kardiovaskularnih oboljenja kod mladih u poslijeratnom periodu, a rezultati su publikovani u međunarodnom naučnom časopisu Eur J Psychotraumatol., koji se nalazi na listi Web of science (IF- 5,78). Ovaj rad je prikazao rezultate o uticaju rata na djecu koji je prema znanju autora jedinstven u nauci i nije do sada bio analiziran na ovakav način. Analizirajući uticaj psihotraume na razvoj kardiovaskularnih bolesti kod mladih istraživanja donose značajan doprinos naučnoistraživačkoj djelatnosti u Republici Srpskoj s obzirom na to da slična istraživanja nisu realizovana na drugim prostorima u poslijeratnom periodu. Sprovedene aktivnosti projekta pokazale su da praćenje nakon deset godina, od prethodnih analiza, pokazuje da osobe sa psihotraumom koje su doživjele kao djeca predškolskog uzrasta, imaju povećan rizik za nastanak kardiovaskularnih oboljenja. Sprovođenje mjera prevencije i kontrole faktora rizika može spriječiti prerani nastanak kardiovaskularnih bolesti kod ove grupe stanovištva. To ukazuje da je potrebno pratiti ovu grupu stanovištva uzrasta između 30‒40 godina, analazirati prisustvo psihotraume i kontrolu faktora rizika za nastanak kardiovaskularnih oboljenja.
• Komparacija biomehaničke stabilnosti antirotacionog intra­medu­larnog klina, dinamičke kompresivne ploče i spoljnog fiksatora kod spi­ralnih, poprečnih i kominutivnih preloma (Odjeljenje medicinskih nauka) je projekat koji je finansiralo Ministarstvo nauke i tehnologije Vlade Re­pu­blike Srpske (2015−2016). Cilj ovog projekta je bio da se istraži pro­ra­čun napona i deformacije antirotacionog intermedularnog klina, dina­mičke kompresione ploče, dinamičke zaključane ploče i unutarnjeg fik­sa­tora, a kod preloma duge kosti, sile pritisaka i savijanja na softverskim i mo­de­lima od juvidura, telećoj kosti. Istraživanjem se nastojalo utvrditi koji od ispi­ti­vanih osteosintetskih materijala ima najbolje biomehaničke ka­rak­te­ri­stike za stabilizaciju preloma. Od uzetih cijevi od juvidura na­prav­ljeni su modeli istih karakteristika kao kod primijenjenog ispi­ti­va­nog osteo­sin­tetskog mate­rijala. Napravljeni su i specijalni držači za mo­de­le od juvidura i za teleće kosti. Uzete su teleće ko­sti istih dimenzija na koje se postavio osteo­sintetski mate­rijal. Vršena su ispitivanja na sile pri­tiska, torzije, bočnog savi­janja u dva pravca.
• Analiza liječenja akutnog infarkta miokarda u Republici Srp­skoj – tre­nutno stanje i perspektive, tematski projekat (Odjeljenje me­di­cin­skih nau­ka), koji je finansiralo Ministarstvo nauke i tehnologije Vla­de Re­pu­blike Srpske (2011−2013). Cilj istraživanja provedenih u ovom temat­skom projektu bio je da se ana­lizira trenutni način liječenja, kako bi se na osnovu dobijenih po­da­ta­ka unaprijedila terapija akutnog infarkta mio­karda, te se na taj način utica­lo na smanjenje smrtnosti i invalidnosti sta­novništva u Republici Srpskoj. Istraživanja su sprovedena u dvije fa­ze, a obuhvaćeno je devet bol­nič­kih centara u Republici Srpskoj. Prva faza (retro­spektivna analiza), za pe­ri­od 2009−2011. godine, rađena je na osnovu podataka iz bolesničkih pro­to­ko­la i istorija bolesti. Druga faza (pro­spek­tivna istraživanja) obuh­va­ta pe­riod 2012−2014. godine. Radi se analiza pu­tem posebno kreira­nog pro­to­ko­la, koji obuhvata podatke vezane za vrijeme od početka pojave simp­to­ma do pr­vog medicinskog kontakta (zavisi od bole­snika) i vrijeme uka­zi­va­nja po­mo­ći bolesniku – primjena trombo­li­tičke terapije ili izvo­đe­nje per­kutane ko­ronarne intervencije (koja zavisi od organizacije zdrav­stve­ne služ­be). To­kom istraživanja vrši se konti­nui­rano zdravstveno pro­s­vje­ći­va­nje sta­nov­ništva i edukacija ljekara u hit­nim službama i bolni­ca­ma u Re­publici Srp­skoj.
• Reproduktivno zdravlje u Republici Srpskoj (Odjeljenje me­di­cin­skih nau­ka) projekat je koji je finansirao Fond zdravstvenog osiguranja Re­pu­­blike Srp­ske (2009−2010). Smanjenje nataliteta, porast mortaliteta, ni­ska stopa prirodnog pri­ra­š­taja stanovništva, opadanje reproduktivne spo­sob­nosti i slabljenje i opa­danje prosječne veličine porodice i doma­ćin­stva u Repu­blici Srpskoj, in­dikatori su koji su inicirali pokretanje ovog pro­jekta. Ispi­tivana po­pu­lacija obuhvaćena ovim projektom bila je ži­vot­ne dobi od 12 do 22 go­di­­ne. Na osnovu ispitivanja ciljnih grupa oba pola utvr­đen je nivo znanja, na­vike, ponašanje kod populacije adolescenata na sa­mom po­četku rep­ro­duk­tiv­nog života, te su definisane preporuke i mjere za una­pređenje stanja. Iz­ra­đe­ni su i distribuirani priručnici (Lavirint1, La­vi­rint2, Kako ro­di­ti zdr­avo dijete) i mono­grafija (Reproduktivno zdrav­lje adolescenata u Re­pu­bli­ci Srpskoj), s ciljem sprovođenja obavezne i stalne edukacije u os­nov­nim i srednjim školama u RS o svim aspektima za­štite repro­duk­tiv­nog zdrav­lja.
• Istraživanje vrijednosti spermiograma muškaraca na području Re­pu­blike Srpske (Odjeljenje medicinskih nauka) projekat je koji je fi­nan­si­­ra­lo Mi­nistarstvo nauke i tehnologije Vlade Republike Srpske (2008−­2009). U okviru ovog projekta istraživale su se kvalitativne i kvan­ti­ta­tivne vri­­jednosti spermiograma kod muškaraca u dobi od 20 do 40 go­dina. Na os­no­­vu dobijenih rezultata istraživanja analizirane su rep­ro­duk­tiv­ne spo­sob­nosti muškaraca u RS i razrađene su metode preventivnog dje­lo­vanja. Zna­čaj do­bijenih rezultata je vi­še­struk, s obzirom na to da do sprovedenog istra­ži­vanja nije bilo po­dataka o ovom problemu. Pa­to­loš­ki spermiogram je jedan od vo­dećih uz­ro­ka neplodnosti, a vrijednost sper­miograma u pos­ljed­njih dva­deset godi­na u razvijenijim zemljama sma­nje­na je za 50%.
• Istraživanje posttraumatskih prediktora kardiovaskularnih obo­ljenja kod mladih u poslijeratnom periodu u RS (Odjeljenje medicinskih nauka) projekat je koji je finansiralo Ministarstvo nauke i tehnologije Vlade Republike Srpske (2006−2010). Istraživanja u ovom projektu bila su usmje­rena na populaciju ado­le­­scenata koji su u periodu ratnih dešavanja rođeni ili su bili djeca pred­školskog uzrasta. Vršena su na 471 ispitaniku (pro­sječni uzrast 20 godi­niku (prosječni uzrast 20 go­dina, oba pola), a is­pi­ta­ni­ci su bili studenti medi­cinskih fakulteta u Banjoj Lu­ci i Foči. Urađen je dopler krvnih sudova vrata na ispitanicima iz Ba­nje Luke. Re­zul­tati istraživanja po­pu­la­ci­je adolescenata, koje se odvijalo to­kom 2007, 2008. i 2009. godine, pokazali su znatno prisustvo psi­ho­trau­me i znakova de­pre­sije, kao i pri­sustvo faktora rizika za nastanak kar­dio­vas­ku­lar­nih obo­ljenja. Istra­ži­vanja su pokazala da je potrebno pos­vetiti po­sebnu pažnju sprovođenju mjera pre­ven­ci­je kardio­vas­ku­larnih bo­les­ti prema ovoj po­pulaciji, uklju­čujući njihove redovne kontro­le i zdrav­stve­no-vas­pit­ni rad.