Bilten |
ĆIR |  LAT |  EN

Naučnoistraživački projekti odjeljenja književnosti i umjetnosti


  • Ispitivanje srpskog dijalekatskog kompleksa Bosne i Hercegovine. Projekat je finansiralo Ministarstvo nauke i tehnologije Vlade Republike Srpske (2005–2011). Predmet projekta je sveobuhvatno i sistematsko ispitivanje srpskih narodnih govora na prostoru BiH. Narodni govori predstavljaju neiscrpnu riznicu podataka koji osvjetljavaju istoriju jezika, lingvističku tipologiju, etnoistoriju, istoriju socijalnih odnosa i kulturnih uticaja, te njihovo sistematsko i iscrpno istraživanje prevazilazi čisto lingvističke okvire i interese. U okviru ovog projekta izdvaja se nekoliko tematskih cjelina: a) monografski opisi govora više zona; b) snimanje govora lica koja su u toku posljednjeg rata privremeno napustila svoja ognjišta; v) preciziranje važnijih dijalekatskih izoglosa; g) prikupljanje i obrada jezičke građe za potrebe Srpskog dijalektološkog atlasa; d) prikupljanje i obrada dijalekatske leksike; đ) prikupljanje i obrada onomastičke građe; e) ispitivanje dijalekatske interferencije.
  • Sabrana djela Pera Slijepčevića. Projekat je finansiralo Ministarstvo nauke i tehnologije Vlade Republike Srpske (2007–2009). Projekat je od fundamentalnog značaja za književnost i kulturu Republike Srpske i Bosne i Hercegovine. Djela Pera Slijepčevića do sada su izda-vana u redukovanom obliku i na osnovu toga ne može se steći pravi utisak o značaju ovog književnog i kulturnog radnika. Na osnovu iznesenih poda-taka lako se da uočiti da su do sada štampani uglavnom izabrani, najčešće praktično isti, najznačajniji radovi Pera Slijepčevića, a da je daleko naj-veći dio njegovog stvaralaštva ostao nedostupan u listovima i časopisima, arhivima, kod porodice, i sl. Pero Slijepčević je, naime, bio izuzetno obrazovan intelektualac i poznavao je različite oblasti književ-nosti, umjetnosti, filozofije, pedagogije, kulture i politike. Bio je jedan od najznačajnijih članova Mlade Bosne. Rad na projektu rezultirao je obja-vljivanjem Sabranih djela Pera Slijepčevića u deset tomova, u kojima se nalazi i neobjavljena građa grupisana u nekoliko tematskih cjelina: 1–2. tom: Rasprave o nemačkoj književnosti i kulturi; 3. tom: Ogledi o srpskoj književnosti; 4. tom: Književno-kritički radovi; 5. tom: O umetnosti i umetnicima; 6. tom: Istorijske i političke teme; 7. tom: Društvo i kultura; 8. tom: Pedagoško-andragoški radovi; 9. tom: Beletristički radovi i prepiska; 10. tom: Biografija i bibliografija Pera Slijepčevića. Objav-ljivanje Sabranih djela Pera Slijepčevića nije samo prezentovanje ostvarenja jednog izuzetnog stvaraoca, već i približavanje današnjem čitaocu bliske književno-umjetničke i kulturne prošlosti, sa svim dilemama koje su je karakterisale.
  • Srpska književna baština. Projekat je finansiralo Ministarstvo nauke i tehnologije Vlade Republike Srpske (2013). Projekat je zamišljen kao višegodišnje plansko istraživanje srpske književne tradicije u Bosni i Hercegovini, čija je sveukupna baština do sada tumačena ili u univerzalnim evropskim ili u anacionalnim bosanskim odrednicama. To je dovelo do neadekvatnog viđenja srpske kulturne tra-dicije u ukupnom kulturnom nasljeđu. Nova intertekstualna i intermedi-jalna istraživanja trebalo bi da pokažu na koji je način, i u kojim vidovi-ma, i ona prepoznatljiva, te u kakvim je odnosima (na jezičkom, tematskom, idejnom, žanrovskom i stilskom planu) prema književnim tradicijama dru-gih naroda u Bosni i Hercegovini i prema starijoj književnoj tradiciji u Srbiji. Dijahronijsku osnovu projekta, u početnom istraživanju, činile bi tri teme na kojim bi se pratio kontinuitet srpske književne tradicije od najstarijih pisanih spomenika do kraja turskog perioda, u mijenama zavis-nim od kulturnih prilika u pojedinim periodima. To su teme: „Žrtva u staroj srpskoj književnosti i njeno zavjetno pamćenje”, „Putopis od poklo-ničkog proskinitariona do modernog žanra” i „Srpski atributi najstarijih pisanih spomenika u Hercegovini i Bosni”. Očekuje se da će ovakvim istraživanjima biti argumentovano potvrđen karakter srpske književne tradicije u Hercegovini i Bosni u srednjem vijeku i turskom periodu i uspostavljena razložna distinkcija (svetosavska, pravoslavna i folklorna) prema drugim književnim tradicijama, ali i jasnije predstavljen njen univerzalni karakter svojstven široj sekularnoj i sakralnoj kulturi evropskog srednjeg vijeka.
  • Jezik medija i jezička kultura. Projekat je finansiralo Ministarstvo nauke i tehnologije Vlade Republike Srpske (2013).  Istraživanje u okviru projekta treba da ukaže na specifičnosti jezika me-dija s obzirom na tip medija u kojem se jezik ostvaruje, ali i s obzirom na tip žanra kao vrste teksta. Pritom se jeziku medija pristupa iz različitih aspekata: sociolingvističkog, psiholingvističkog, pragmalingvističkog, lingvostilističkog i sistemsko lingvističkog. Za jezik medija Bosne i Hercegovine posebno je značajan sociolingvistički aspekt, jer se u jeziku medija suprotstavljaju dvije tendencije: a) tendencija jezičke raznolikosti koja nameće različite upotrebne varijante lingvistički istog jezika koje se imenuju kao posebni jezici i b) tendencija očuvanja srpske standardnoje-zičke norme. Tu se uključuje i princip poštovanja slobode individualnog izraza, nerijetko prožet narodnim jezikom, što utiče na to da u jezik me-dija prodire i tendencija nekultivisanog izraza. Proučavanje uticaja tih tendencija, zastupljenih u jeziku medija i njihov uticaj na razvoj književnog srpskog jezika čine ovo istraživanje interesantnim i u fundamentalno-naučnom smislu, a i u smislu primjene njegovih rezultata u društvu.
  • Govori Bosne i Hercegovine u kontekstu dijalekatske interfe-rencije. Projekat je finansiralo Ministarstvo nauke i tehnologije Vlade Republike Srpske (2013). Jezička i dijalekatska interferencija, kada je riječ o srpskom jezičkom i etničkom prostoru, spada u red najizazovnijih oblasti istraživanja. Neposrednom sučeljavanju, odnosno koegzistenciji različitih govornih idioma širom srpskog jezičkog prostora vodile su u prvom redu posljedice djelovanja dviju činjenica. Govori na geografskoj etničkoj periferiji bili su izloženi vjekovnom uticaju susjednih, po pravilu neslovenskih jezika. U tom smislu najpoučniji je slučaj srpsko-arbanaškog pograničja, zatim snažan romanski uticaj u crnogorskom primorju (ukršten dodatno sa arbanaškim uplivom), kao i srpski govori okruženi većinskim rumunskim i mađarskim življem (Rumunija, Mađarska) i sl. Kada je o interferenciji riječ, sudbinu periferijskih oblasti dijeli i prostor Bosne i Hercegovine i raške oblasti zbog dugog, a snažnog orijentalnog, odnosno turskog uticaja, naročito na govor lokalnog muslimanskog življa. Upliv drugih jezika vidljiv je, razumije se, na svim nivoima jezičke strukture, s tim da je on najizrazitiji u domenu leksike i glasovnog sistema. Dijalekatska interferencija je do posebnog izražaja došla na prostoru Bosne i Hercegovine, gdje je istorija doslovno izmiješala ili stavila u prisni kontakt pripadnike različitih etničkih i nacionalnih zajednica, nosioce različitih govornih idioma.



Copyright © 2017 Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske
Veb razvoj : BitLab